Herria 3015

  • View
    241

  • Download
    10

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Herria 3015

Text of Herria 3015

  • 2009ko Uztailaren 9koa - ISSN 0767-76439 Juillet 2009 - 1,10 E - N 3015 -

    Aita Xabier Iratzederren eraginez19. mendean, 1875ean, sortua da Belokeko komentua. Kasik mende bat eterdiko historia aberatsa dauka, mugimendutsua ere batzutan. Aita Ildefonse Darricau-ren oroitzapenak (1956) baizik ez zauden haatik historia horren lekuko, aspaldian agortua den liburua. Aita Xabier Iratzederrek, 1972an Belokeko Abade izendatua izan zelarik, galdegin zuen norbait lot zedin liburu berri baten moldatzeari. Bainan erein hazia ez zen berehala ontu. 1987an, Jacques Damestoy abade berriak Iratzederren gutizia bera agertu zuen, kanpoko norbaitek hori obra zezakeela pentsatuz... Bainan nork hobeki idatz gisa hortako liburua komentu barneko batek baino ? Eta hara, baratzezain baten gisa, Aita Marc Doucet lotu dela lan horri. Belokeko historia luzearen lurra du kar handiz jorratu, gertakarien ildoak sarratu, lore eta fruituak beren jantzi ederrenetan agertu. Artxiba asko ditu ikertu, Belokekoak, La Pierre Qui Vire monastegikoak, Pauekoak, Lazkaokoak eta ere Pariseko artxibo nazionalak.

    Ehunta hogeita hamar urtez munduari idekiaLiburu gotorra da Des hommes travaills par Dieu hau, bere 640 orrialdeekin. Bost zati handi dauzka. Lehenean, hastapenak

    zaizkigu kondatuak, eta bereziki eraikitzaileak, Agustin Bastres senpertarra eta bertzeak. Bigarrenean, lehen 28 urteak (1875-1903) : garai suharra, gazte asko zirela komentuan sartzen, euskaldunak gehienak, biarnes eta hego landestar batzu ere, eta hortik munduan gaindiko beneditano etxe batzu sortzen, Oklahoman indianoen erdian, Argentinan... Hirugarrenean, 1903-1925 urte dorpeak, Eliza eta Estaduaren bereizketa zela-eta, frantses gobernuak kanporatu zituztenetik ber-itzultzerainoko garaia. Idiazabalen eta Lazkaon zuten aurkitu aterbe. Laugarrenean, 1925tik Vatikano II-rainoko garaia, bereziki 1936ko gerla zibilak hego euskaldun frango Belokera hurbilarazitakoa, lokarri sarkor eta iraunkorrak sustatuz Beloke eta Hego Euskal Herriaren artean. Bosgarren eta azken zatiak Vatikano II-tik gaur arterainoko urteak dauzkigu aipatzen, euskal liturgiaren berritzaile suhar dela agertzen Beloke, bere fraile euskaltzaleeri esker, Gabriel Lertxundi, Marzel Etxehandi eta bertze. Autoreak azken lerroetan esplikatzen dauku tituluaren zergatia, hor ere Iratzederren hatza dugula aurkitzen. Liburuaren aitzinsolasak, 40 urte hontan Belokeko adiskide handi den Claude Dagens Angoulemeko apezpiku eta Frantses Akademiako kideari bai eta Pierre Molres Baionako apezpiku ohiari zor dizkiegu. Euskal Herriko historia eta ondarean toki osoa daukan liburu mamitsua (Cerf argitaletxea, 48 euro).

    Bi beharri badituzueta mihi bat bakarrik

    entzun ainitz berazeta gutti mintza!

    (Senegaleko erran zaharra)

    MIRESGARRIA !Heleta mundiala ginuen idazten joan den astean. Eta Heleta mundial hortara mundu bat da hurbildu hiru egunez, 22.000ko bat lagun, lehen gauean be-rean 12.000, gazte hutsak gehienak, tartean buru zohituagoak ere haatik. Eta hitz ditiranbikoak entzun dira : Fe-nomenala, bikaina, izugarria, mortala, zigantea, zoragarria, superra, mega-je-niala... Etzen, iduriz, hitz aski handirik askok Heletan bizi izan dutena deskri-batzeko.

    Lagunarteko giro ezin hobea beraz, fama handiko artista batzuren konpai-nian, bertzeak bertze Emir Kusturica Sarajevoko serbiar atipikoa, Puppet-mastaz Alemaniako hip hop talde doi bat bitzia, The Congos jamaikar talde reggaelaria, Safaa Arapiyat palestinar rap kantaria, Fermin Muguruza irundar checkpoint rockeroa eta, gazte uholde hori gehien bat naski berotu duena, Manu Chao ja mitikoa bilakatzen ari dena... Hunen Gabon Heleta ! agu-rrak berehala sua piztu du fan guzien baitan. Etzen segurki klandestinoki etorria munduko eszenatoki alternatibo handienetatik iragana den kantari erre-beldea, bilbotar ume hau bere etxean bezala sendi zela Heletan.

    Desafio gaitzari lotua zen Heletako herria, herritar batzuk ikaran zaudela hitzemana zitzaien gazte uholdeak etzi-tuenez bazter guziak itzulipurdikatuko. Eta aste bat lehenagoko gauazko pa-reta tindaketek beldurraren korapiloa are gehiago tinkatua zieten. Bainan uholdea iragan ondoan, ohar goresga-rri hau da entzun Heletar askoren ga-nik : Zein untsa gobernatu diren gazte horiek ! Euskal Herria Zuzenean fes-tibalari, Arrosa Sohatean bildua zuen distira doi bat histua zitzaion Idauze-Mendiko eskapadan, artetik Hazpar-neko herriak uko eginik, emana zion hitza janez. Heletak koloreak berpiztu dizkio, eta festibalak Heleta goraltxatu du. Historikoa ! diote antolatzaileek, miresgarria ! Philippe Etchepare He-letako auzapezak.

    P.J.

    Aita Marc Doucet beneditanoa, idatzi berri duen liburua eskuetan

    ANAIDIAREN HISTORIA Marc Doucet frailearen liburu ederra

    H : Nolako biltzar nagusia aurten Lapurdi Irratiak ?Mikel Erramuzpe : Aitzineko urteen parekoa, berezitasuna zen aurten apezpiku berria jin zaukula, parada izan dugu Lapurdi Irratia nola sortu zen eta geroztik zer bide egin duen berari zuzenean erakusteko. H : Hastapenean parropien artekoa zen Lapurdi I rratia, orain aldiz diosesakoa, zertan da desberdin-tasuna ?M.E. : Hastapenean diosesako irratia izan behar zuen, baina hautua egin zen irrati ttipi baten egitea, parropien artekoa, ez diosesa baten izarikoa, ez eta ere diosesa erdi batena ; emeki emeki diosesa ohartu da irrati hori handitu zela, egokia zela, tresna egoki bat elizarentzat ; orduan onartu du irrati hori izan zitekeela diosesaren babesean.H : Diosesaren magalean izaiteak ez lukea ahal gehia-goren mentura ekarriko ?M.E. : Ikusiko. Aitzineko apezpikuari ez zitzaion iduritzen ahal handiak eman behar zirela irrati batean ; berri hunekin ez dut frogarik baina iduritzen zait ahalak eza

    rriko dituela irrati hortan, bai eta internet gune azkar eta fier batean. H : Telebistak pasatzen ari diren bezala TNT hedapen sistemara, irratiak ere bide beretik joan beharko dira epe ertainean, nola ikusten du hori Lapurdi I rratiak ?M.E. : Mementoan irratiendako sistema numerikoak beranta handia hartzen du telebistenari konparatuz ; teknika galde ainitz ere sortzen ditu hedapen bide berri horrek gu bezalako irratien kasuan. Horiek oro beharko dira biziki hurbiletik segitu, ezen irratiek beharko dituzte aliantzak elgarren artean egin, zeinen artean ? Galderazko puntu handiekin gaude, eta, bai Lapurdi I rratia ala euskal irratiak ez dakigu norat ari giren. Nik diot irratia dela lehenik kalitatezko gauzak egitea, eta esperientzia bat bildua du Lapurdi Irratiak, kasik hogoi urte huntan, horrekin eginen direla gauzak uste dut.H : Eta Lapurdi Irratiak hastapenetik nahi zuen oi-narri sozial hori hor dea beti ?M.E. : Bai, hori bai, berdin diferentzia batzuekin baina, hastapenetik nahi izan dugu izan ez bakarrik emanaldi fornitzaile bat hola, jendekin egin irrati bat. Hor hartu dugu euskal irratiek zuten eredua : herriarekin egin i rrati bat, gure kasuan eliza konkretuko jendekin ari gira, ez baitezpada gainetik beheitiko elizarekin. Horrengatik oinarri sozial horren pizteak balio du ; hori izanen dea apezpiku berriaren hautua ez dakigu oraino, baina nik hola ikus nezake bai.H : Lapurdi Irratia krixtaua eta elebiduna da. Elebi-tasun horretan euskarak bere lekua hartzen ote du ?M.E. : Bai eta hastapenetik hola markatua izan da. Hautatua izan da emanaldi beretan hizkuntzak ez nahastea. Horri esker ainitz gauza egin dira, egiten dira, eta segur eginen dira oraino euskaraz. Eskaintzen ditugu guneak euskaraz osoki, luzeak eta kalitatekoak. Hori da ene iduriko erronka handiena.

    Aitzinetik inon oihuka arizan gabe, etxekoz etxeko anto-latu du urteko biltzar nagusia Lapurdi Irratiak Uztaritzeko San Frantses kolegioan, alta bildu dira horrat berrogeita hamar bat kide, tartean apez-piku berria, eta Gipuzkoatik ere berriketari pare bat. Ir-rati krixtau elebidunak em-analdiak zabaltzen ditu bai, bere Senpereko antenatik, bai eta ere Internet sarean. Aste honetako HERRIAri Lapurdi i rratiaren ateak handi handia ireki dizkio Mikel Erramuzpe sortzaile eta kide jarraikiak.

    Gaurko eta biharko erronkeri heldu nahian Lapurdi Irratia

    Badu 48 urte Belokeko beneditanoetan dagola Marc Doucet frailea, 20 urtetan han sartua. Pauekoa da sortzez, biarnesa beraz, bainan euskaraz zein ongi mintzo ! Euskal Herrian bizi naiz, behar dut beraz Euskal Herriari eta euskarari jarri dauku erran, eta gure solasaldi osoa euskara hutsez ereman dugu. Urte luze horietan badu zer eginik komentuan fraile historialariak, gasnategiko langile, kanpoko lanetan laguntzaile, gazteen maixu, arrotzain, eta orain gazte multxoen edo jende helduagoen gogoetaldietan laguntzaile... Eta 1996az geroz, 13 urtez beraz, eguneroko lanaren gainetik, Belokeko anaidiaren historiari da lotu.

    BELOKEKO

    Mikel ErramuzpeLapurdi Irratiaz mintzo

    biltzarkideeri

    Lapurdi irratiaren biltzar nagusian zeuden kideak, Aillet apezpikuaren inguruan

  • Mexikon, deputatu bozak zituztenigandean eta Calderon presidentarenalderdia izan da galtzale, bozen % 27baizik ez ardietsirik. Kontrako alderdietanPRI ezkerraldekoa atera da lehen, bozen % 37segurtaturik gauza guti eskas. Calderon presi-

    dentak hautsi-mautsika beharko du gobernatu,kontrakoek gehiengo nasaia ba-eta lege-biltzarrean. Irakiarrek beren herria orain hartzen dute bere-gain baina lan irriskutsua beharra dute hori guzia.Hots, amerikano armada badoa jada hango hirihaundienetarik, tokikoeri bereri utziz kudeantzadenetan bezala. Jadanik, akordioen arabera,segurtatua dute 2011 urtean amerikar guzieklekuak hustuak izanen dituztela. Bainan nolapasatuko dira horiek oro ? Bixtan da baketsuagoari dela jartzen Irakia baina zenbat hilketa etaitsuskeria oraino. Gainerat, nola zainduko duteherritar indarrek beren herria, hor dutelarik erehoin hurbil Afganistan muga eta hango lanjerak ?Hainbeste zauri badituzte sei urteko gerla horrenondotik sendatzeko, George Bush batek gezu-rrezko eta beldurrezko garbitasunak hasi zituendenboratik hunara. Garbitasun horiet