Herria 3026

  • View
    252

  • Download
    21

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Herria 3026

Text of Herria 3026

  • 2009ko Urriaren 8koa ISSN 0767-76438 octobre 2009 - 1,10 E - N 3026

    NOIZ ARTE?Ez nuke sobera minkor agertu nahi bainan ez nauke aipatu gabe arras go-goetagarria zautan arrangurao bat. Beste orduz jadanik ere guti aski ari-zanak bagira ere hortaz...Gauzak argi eta garbi erraiteko, ezin onetsia daukat kontseilu orokor edo jeneralak sail berezi batean duen joka-moldea. Frango usu, gero eta usuago, zer egin duen edo zeren egiteko xedea duen, gaitzeko erreklama egiten du bainan ez haatik hedabide guzietan, bakarrik zonbaitetan. Arrakasta handi-ena duen egunkarian eta diotenaz se-gurik salmenta gehiena duen astekari-an. Horiekin jende gehienak hunki tzen direla. Ene iduriko, bada hor halere zer-bait ez dena batere xuxen. Etxe pribatu batek, banko batek eman dezagun, hedabide handienetan baizik ez egitea bere erreklama, hori gisa batez ulert-zen ahal dugu, ez izanik ere joko hori batere gure gostukoa... Kontseilu orokorraren kasua ez da haatik batere berdina. Kontseilu oro-korra erakunde publiko bat da eta ez luke beraz holako berexkuntzarik egin behar.Alta, kazeta handiekin ari da, besteak hor ez balire bezala. Handi dauzkan horieri ttipiagoeri baino gehiago emai-tea, gostaia gosta berdin eta ondorio-ak araberakoak izaiten direla, joan gintazke paso nolazpait, bainan ttip-iago direnetaz ez gehiagoko axolarik ukaitea holako erakunde publiko batek, hori nik segurik ezin iretsia daukat!Hori da berrikitan gertatu, aurten jaz bezala funtsean, Erlaitz-Bideko besta muntatzearekin. Ziburu eta Hendaia-ren arteko itsas-bazter hortan. Eta bes-ta horren biharamunean berean orrial-de bat osoa oraino kontseilu orokorrak nori nolako laguntzak eman dituen, he-rri eta lantegi batzueri besteak beste... Bai eta eskerrak munduko xapeldun a teratu berri den Tony Estanguet kiro-lari ezagutuari!Holakoetan bixtan da kontseilu oro-korraren indarra hedabide guzietarat behar litakeela heldu. Ez dena batzuen-tzat eta deusik ez bestentzat! Noiz arte segitu behar du holako hautu okerretan tematuz? Bai, noiz arte?

    J-B D

    Aste huntan,

    Euskara hizkuntzaofiziala

    gehigarria

    HERRIA : Nor zaitugu Jean Mixel Etxegarai ?J.M.E : Gaur IDOKIren besta iragaiten den Xemiania etxe hontako semea naiz, Behauzen ; ene aitaren segida hartua dut 2003-an, gazte gazterik. Hogeitabost hektara ditu ene etxaldeak, eta hogeitamabost behi gorrasta hazten eta gizentzen ditut. H : Hortxetan ageri da erakus muble bat, barnean dituela zuk prestatu behi haragi peza batzuk, saltzeko presentatuak beren paper gardenaren barnean ?J.M.E : Alabainan, erran daiteke etxetik saltzen dudala ene behiki guzia, erakus muble hortan erakutsia den bezala. Ez baititut bakarrik behiak hazten, baina hiltzera eramaiten Mauleko abere hiltegira, han haragia puskaturik eta paper horien barnean ezartzen dautate.H : Gero behar duzu haragia saldu, ez ?J.M.E : Badut erostun sare bat denborarekin beti goiti doana ; partikularrak bistan dena, bai eta ere hainbat entitate kantitate onean haragia hartzen dautatenak erregularki. Demagun behien hazteaz gain hilabetean

    laupabost egun badituztala, lanez bete beteak, non eramaiten dituztan abereak Mauleko abere hiltegira, eta prest presta emaiten dauzkidaten haragi pezak bezeroei eramaiten ditut. Memento horietan neke zait lagunekin ateratzea kantuz edo musikan artzeko. H : Ikus daitezke bi label zure etxean : IDOKI eta AB (agriculture biologique), noiz pasatua zara hazkuntza biologikora ?J.M.E : Aitaren segida hartu dutalarik jada buru gibelean nuen biologikoa, eta jauzia eman dut duela bi urte. Orduan hasi naiz ene abereak bihiki biologikoz hazten eta lurrak onkailu organikoz ontzen. Biologiko izena merezitzeko bi/hiru urte igurikatu behar da klasikotik

    abiatzen delarik ni bezala ; horrengatik ene behikiak aurten du lehen aldikotz haragi biologiko izena hartzen. H : Hiru urteko bihurgune hori hartzea aise izan ote da zuretzat ?J.M.E. : Familia, inguruko beste laborari eta AFOG bezalako elkarteari esker azkarki lagundua senditzen naiz, segitu dut anartean ene usaiako bezeroei haragia saltzen eta beti prezio beretan, nahiz behien hazkurri biologikoa erosteko odola bezain kario atera zaitan. Bainan usaia berriak hartu ditut, emeki eta segurki ; orai sei hektara arto landatzen dut, ene 35 behien hazkurriaren hamarretik zazpi segurtatzen dut hola ; zezen bat ezarri dut behiak hemen berean estalarazteko. Eta aurten laborantza biologikoaren etiketa ezartzen ahal dut ene salgaietan.H : Hazkuntza molde berriak eta behar bada arrangura berriak ere, ez ?J.M.E : Lurren ontzeko konposta nihaurek egiten dut, departamenduko CUMA bateko tresna ekarraraziz ; nihauren artoan, belarrean edo beste hazkurrietan maila ona eta erregularra atxikitzen lanak ditut batzuetan, eguneroko hazkurri horiek laguntzen dute behiak hazten, ernariak indartsu atxikitzen, horier esker dira umatzeak ongi iragaiten, eta umea errapean batu ondoan behiak arra azkartzen fite. H : Eta kontuetan ateratzen zarea ?J.M.E : Hazkuntza klasikotik biologikora pasatzean aitzineko bezeroak oro atxiki ditut, ez baita batere gaizki. Prezioak biziki arrazoinean emendatzen ditut, biologikoaren gastu gehigarria ez dena betan pasarazteko. AFOG elkartearekin itzea bezain xuxen segitzen ditut kontuak. Gastu jarraikiak asumitzen ditut, nahiz ez dutan hilabete guziz smic bat garbi ateratzen. Menturaz ozka bat goraxago joan behar naiz inbeztizamenduetan, hala nola arto eremu handiagoa aberen hazkuntza osoa segurtatzeko, bigarren zezen bat odolik ez nahasteko.

    H : Non atzemaiten duzu denbora talde batean kantuz eta musikan aritzeko ?J.M.E : Parte atsegintsu hori biziki inportanta da enetzat, egun guzietakotik sudurra altxatzeko bereko. Oixtion nioen bezala, inguruan lagundua naiz azkarki, eta uste dut laborantza gostu gehiagorekin egiten dutala, behar bada trabak aiseago gaindituz ere. (*) David Acheritogaray, Azkaratia Iholdi ; Xole

    Aire Xalbadorrenia Urepele ; Mizel Arbelbide Bizkaia Heleta ; Jean Mixel Chamalbide Urritxordokia Izpura ; Jean Mixel Etxegarai, Xemiania Behauze ; Mailux eta Daniel Petrissans Etxeberria Donoztiri ; Yvonne//Dominik Amestoy eta Laurent Irigaray, Elorri Xuri Ortzaize.

    (**) Maritxu eta Henri Castillon, Mateua Eskiula ; Marie Claire Leurgorry Iragoiengaraia Lakarri ; Patrick Loustau Urdinarbe ; ML eta J Y Murcuillat Maxterra Eskiula ; Andde Uthurriague Bordaxkoa Ozaze.

    Hamahiru haragiko

    behi hazle IDOKIelkarteanEz dira ez ardi gasna egileak bezain beste baina hamahirutara heltzen dira jadanik, IDOKI elkartearen lege zorrotzak betetzen dituzten behi haragi egileak ; horietatik zazpi Baxenabarren(*) eta sei Xiberun (**). Hasten da kontatzen. IDOKIren mugak ez balira bezala aski zorrotzak jadanik, hona hamahiru horietatik bi laborantza biologikoan ari direla : Maritxu Castillon Eskiula Mateuan, eta Jean Mixel Etxegarai, Behauze Xemianian. Honen etxean iragan baita IDOKI elkartearen besta, paradaz baliatu gara pare bat galderen egiteko behiki biologiko egileari, bestan emaiten ziren kantu eta gaita musiken artean.

    Jean Mixel Etxegarai, barrukianJean Mixel Etxegarai, barrukian

    Idokikobazkaltiarrak

    Maritxu Castillon, Marcel Etxeberri eta Jean Mixel Etxegarai

  • Indonesian berriz ere lurrikara gai-tza izan dute Sumatra aldean, erranbehar da badela hor gune zabal eta luzebat biziki sujet dena holakoentzat. Jada 2004ekoak 160.000 mila hil egin omen zituen Indo-nesian. Aldi huntakoak ere milaka badituzkehilak eginak, jadanik 1.300 hilen fama erranzuten haste hastetik baina beldur haundiakbadituzte aise gehiago aterako dela. Portugalen Jose Socrates sozialistak irabaziditu bozak 95 deputatu pasaraziz bere alde-koak, aitzinean 121 bazituelarik. Erran beharda gorago ere izana zela haren alderdia, lehenaldikotz podorean sartu zelarik ehuneko 45 bozbildu baitzituen eta 126 deputatu. Aldi huntanhaatik ahulxagoa izan du bitoria, ainitz jendeetxean egon baitira bozegunean ez direlakotzorai lehen bezain bero ainitzak. Ainitzen usteada orai sozialistek beharko dutela ikasi bestebatzuekin koaliziozko gobernu bat egiten. Turkia Europari atea joka ari zaio joan dene-ko 46 urtean gurekilako batasunean sartubeharrez eta tanto onak ere baluzke hortakobaina luzatzen du afera horrek. 1963an, 1987an, 1999 an, 2005 an eta 2007 an ere bat bes-tearen ondotik egin sinatze eta tratu gisa ba-tzuen gatik, baina badira tratu mota batzu askiluze ta nekeak. Ekonomia tratuetan badira ai-tzinatze batzu. Erlisionean gutiago, Islam horibaitute beren erlisionea asko gogorkariarekin,aldiz ortodoxiak han karesa guti, hura dutelarikhango giristino gehienek berea, hek ere giristi-no baitira, eta hauen seminario batzuek erenekeak izaki tokiko podorearekin. Gizonarenzuzenak eta demokrazia ere ez dira Islam ho-rrekin konpont-errexak. Kanadan eutanasia solasak abiatuak dituztebakotxak bere gisarateko iritziekin beti bezalaeta gobernuraino helduak bide dira solashoriek. Holako gauza pisua ez baita nolanahitrabatzekoa, hango bereko apezpikuen batzor-deburuak egin du gutun bat kanadiar herritarraketa parlamentukoak ere deituz bi gogoetarenegitera holako erabaikiek gizartean ekar letzaz-keten ondorioez, denak hunki letzazten gai hor-rekin. Xinan ez ote da Mao haundia arras hila ? Hilzen bai gizona, diktatorea hots, 1976ko iraila-ren 9an. Hil zen ere Deng Xiaoping, harenondoko erreformatzailea 1997an eta izan zuten2008ko lurrikara izigarria. 87.000 hil egin zizkie-na eta ez ditugu aipatuko arte hortako balen-triak, ez-eta txarkeriak ere. Orai haatik, etadenen artetik, bere bideari lotua da Xina etamunduko nazioneetan bigarrena ikusten duteixtanteko ainitzek Xina, ekonomia aitzinkorretaneta beste. Eta huna aldi huntan Xinako Errepu-blika Popularraren (berek hartu izena) 60.urte-burua urri haste huntan. Parada bat hori, era-kusteko munduari Xinaren indar militarra eta

    biziarazi nahi dutela