Material osagarria LEHEN HEZKUNTZA Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko dizkiete

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Material osagarria LEHEN HEZKUNTZA Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko dizkiete

  • Material osagarria

    LEHEN HEZKUNTZA

    Elikagaiak: etiketak eta

    osaera

  • 2

    TAILERRAREN HELBURUA

    TAILERRAREN EDUKIAK

     Produktuen etiketak duten garrantzia eta erabilgarritasuna.

     Elikagaien etiketetan agertu behar duten nahitaezko datuak:

     Produktuaren izena eta marka.

     Osagaiak

     Pisua eta bolumena

     Iraungitze-data edo lehentasunezko kontsumo-data

     Enpresaren identifikazioa

     Sorta-zenbakia

     Kontserbazio modua

     Erabilera modua

     Nutrizio-informazioa

     Elikagai bat aukeratzeko garaian kontuan hartu beharreko ardurazko irizpideak.

     Gehigarriak: motak eta funtzioak

    JARDUERA OSAGARRIAK

    AURRETIKO JARDUERAK

    1. ZIKLO

    1. Ontzia eta etiketa

    2. ZIKLO

    1. Argi dago?

    3. ZIKLO

    1. Patata frijituak

    GEROKO JARDUERAK

    1. ZIKLO

    1. koloreak eta zaporeak

    2. Arrautza

    2. ZIKLO

    1. Freskatu

    2. Orain argiago dago

    3. ZIKLO

    1. Etiketak aztertzen

    2. Berdinak eta desberdinak

    Elikagai-etiketak irakurtzeko ohitura hartzea eta etiketetako informazioa elikagaiak modu

    arduratsuan aukeratzeko erabiltzea.

  • 3

    OINARRIZKO KONPETENTZIEKIKO LOTURA

    Z

    ie n

    tz ia

    te k n

    o lo

    g ia

    e ta

    o s a s u

    n

    K u

    lt u

    r a r a k o

    g a it

    a s u

    n a

    I k a s te

    n

    ik a s te

    k o

    g a it

    a s u

    -

    n a

    M a te

    m a ti

    -

    k a r a k o

    g a it

    a s u

    n a

    K o m

    u n

    ik a z io

    -

    r a k o

    g a it

    a s u

    n a

    G a it

    a s u

    n

    d ig

    it a la

    e ta

    I n

    fo r m

    a -

    z io

    a r e n

    tr a ta

    e r a k o a

    G iz

    a r te

    r a -

    k o e

    ta

    h ir

    it a r ta

    -

    s u

    n e r a k o

    g a it

    a s u

    n a

    K u

    lt u

    r a

    h u

    m a n

    is ti

    k o

    e ta

    a r ti

    s ti

    k o

    r a -

    k o

    g a it

    a s u

    n a

    N o r b

    e r a r e n

    a u

    to n

    o m

    ia -

    r a k o e

    ta

    e k im

    e n

    e r a -

    k o

    g a it

    a s u

    n a

    O n

    tz ia

    e ta

    e ti

    k e ta

    A rg

    i d

    a g o ?

    P a ta

    ta f

    ri ji

    tu a k

    K o lo

    re a k

    e ta

    z a p

    o -

    re a k

    A rr

    a u

    tz a

    F re

    sk a tu

    O ra

    in a

    rg ia

    g o d

    a g o

    E ti

    k e ta

    k a

    z te

    rt ze

    n

    B e rd

    in a k

    e ta

    d e s-

    b e rd

    in a k

  • 4

    AURRETIKO JARDUERAK

  • 5

    Gaia bideratu eta ikasleen arreta lortzeko, galdera sorta bat eginez has gaitezke. Hauek,

    ikasleen adina eta jakintza mailaren araberakoak izango dira. Ondoren azaltzen direnak

    izan daitezke baliagarri:

     Irakurtzen al dituzu produktuen etiketak?

     Zure ustez, zertarako balio du etiketa batek?

     Zer gerta liteke elikagai batek etiketarik ez badu?

    1. ZIKLO

    ONTZIA ETA ETIKETA

    Ikasleek bi kontzeptu horiek ulertzeko eta bereizteko, ikasgelan elikagai pro-

    duktuetarako ontzien zerrenda bat egingo dute. Ikasleek ontzi bakoitza zer elikagai produktutarako erabiltzen den esan beharko dute (esate baterako,

    brikak esnerako eta zukuetarako, kristalezko poteak kontserbetarako eta marmeladarako...). Hori egin ondoren, ikasgelara produktu batzuk era- mango dituzte (freskagarri latak, freskagarri botilak, esne brikak, patata pol-

    tsak...), eta horietako bakoitzari buruz galdera hauek egingo dizkiegu: Zein da ontzia edo bilgarria? Eta etiketa? Ikasleak konturatuko dira batzuetan etiketari dago-

    kion informazioa ontzian bertan inprimatuta dagoela; esate baterako, freskagarri latetan.

    2. ZIKLO

    ARGI DAGO?

    Ikasle guztiek sarri kontsumitu ohi duten produktuen artean, elikagai produktu bat auke-

    ratu beharko da. Produktu horren etiketa ikasgelara eramateko esango diegu. Han, etiketa irakurri eta ulertzen ez dituzten edo zalantzak sortzen dizkieten datuak gorriz azpimarra-

    tuko dituzte. “Orain argiago dago” jardueran berriz ere lan honetara joka dugu, tailerraren ostean du-

    darik dagoen edo ez argitzeko.

    3. ZIKLO

    PATATA FRIJITUAK (Fitxa 1)

    Produktu bat erosterakoan kontuan hartu beharreko irizpideei buruz hausnartuko dugu.

    Ikasleei eskatuko diegu galdetegi bati erantzuteko.

    Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko dizkiete gainerako ikasleei, eta

    erantzunen arrazoiei buruz hitz egingo dute. Gehien aukeratu dituzten hiru aukerak ida-

    tziko dituzte. Datu hori tailerrera eraman beharko da.

  • 6

    Fitxa 1: GALDETEGIA

    Patata frijituak edo antzeko zerbait erostera joaten naize-

    nean, zer aukeratzen dut?

    □ Ezagunena egiten zaidan marka.

    □ Merkeena.

    □ Pertsonaia ezagun baten aurpegia duten poltsa, pertsonaia benetakoa edo

    gezurretakoa izatea

    □ Eskura ikusten ditudan lehenak.

    □ Patata frijitu garestienak, onenak izango direlako.

    □ Opariren bat dutenak.

    □ Beti marka berekoak erosten ditut, horiek baitira gehien gustatzen zaizkidanak.

    □ Poltsarik handiena dutenak.

    □ Poltsan zer jartzen duen irakurri ondoren erabakitzen dut.

    □ Telebistan agertzen direnak.

  • 7

    GEROKO JARDUERAK

  • 8

    Ikasleei eskatuko diegu elikagaiak haien benetako kolorez margotzeko. Margotu ondoren, moztu eta sailkatu egingo dituzte: kartoi mehe batean berez kolore hori dutenak itsatsiko

    dituzte, eta beste batean, kolorea koloratzaileen ondorioz dutenak.

    FRESKATU

    2. ZIKLO

    Jarduera hori egiteko, ura eta ikasgela handi bat behar ditugu. Ikasleen esku, osagai

    hauek jarriko ditugu: laranjak eta limoiak (erditik ebakita), menta- eta erregaliz-infusioa,

    azukrea, ura, ur gasduna, kanela... Tresna batzuk ere beharko ditugu: zukugailua, neur-

    tzeko ontzia eta koilaratxoak. Ikasle bakoitzak, freskagarri bat egiteko, nahi erara erabili

    eta nahastuko ditu osagaiak; hori bai, freskagarria (150 ml) egiteko zer osagai eta bakoi- tzetik zenbat jartzen duen idatzi beharko du paper batean. Freskagarriari nahi duten izena jarriko diote.

    1. ESPERIMENTUA

    Arraultzen porositatea

    Urez betetako ontzi batean tinta edo tenpera bo-

    tako dugu, eta arrautza bat sartuko dugu. Ordu

    batzuen buruan, arrautza atera eta egosten jarriko

    dugu. Egositakoan, ireki egingo dugu, eta kontura-

    tuko gara arrautzak kolorea duela. Hori zergatik

    gertatzen den jakinaraziko diegu ikasleei: tintak

    arrautzaren azala zeharkatzen badu, arrautza po-

    rotsua dela esan nahi du. Beraz, zer gertatuko li-

    tzateke zikindutako arrautza bat erosiko bagenu?

    Esaterako, gorotz hondarrez edo lumez zikinduta

    badago? Nola saldu behar dira arrautzak?

    2. ESPERIMENTUA

    Arrautzen freskotasuna

    Arrautza denboraren poderioz ezaugarriak galtzen

    dituen produktu naturala dela esango diegu ikasleei.

    Hori egiaztatzeko, oiloek hainbat egunetan jarritako

    arrautzak hartu eta litro bat urez betetako ontzi ba-

    tean sartuko ditugu. Pixkanaka-pixkanaka gatza botako

    diegu (lau koilarakada handi). Hori egin ondoren, ikusiko

    dugu arrautza batzuk hondoan geratzen direla eta

    beste batzuk ur azalean. Orduan, azalpena emango di-

    egu: arrautza freskoenak hondoan geratzen dira, ba-

    rruan ez baitute ia airerik; fresko ez dauden arrautzak

    aldiz, ur azalean gelditzen dira airea dutelako. Arrau-

    tzak ireki, plater batean jarri eta bien artean dauden

    aldeak ikusiko ditugu; esate baterako, gorringoa erdian

    duten ala ez eta gorringoaren altuera.

    ARRAUTZA

    KOLOREAK ETA ZAPOREAK (Fitxa 2)

    1. ZIKLO

    Jarduerari ekiteko, arrautzaren ezaugarriak eta arrautzaz egin daitezkeen

    platerak izango ditugu hizpide. Jarraian, bi esperimentu hauek egingo di-

    tugu:

    * Zuen freskagarriaren errezeta, programako aldizkarian agertzea