of 12/12
Material osagarria LEHEN HEZKUNTZA Elikagaiak: etiketak eta osaera

Material osagarria LEHEN HEZKUNTZA · Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko dizkiete gainerako ikasleei, eta erantzunen arrazoiei buruz hitz egingo dute. Gehien

  • View
    27

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Material osagarria LEHEN HEZKUNTZA · Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko...

  • Material osagarria

    LEHEN HEZKUNTZA

    Elikagaiak: etiketak eta

    osaera

  • 2

    TAILERRAREN HELBURUA

    TAILERRAREN EDUKIAK

    Produktuen etiketak duten garrantzia eta erabilgarritasuna.

    Elikagaien etiketetan agertu behar duten nahitaezko datuak:

    Produktuaren izena eta marka.

    Osagaiak

    Pisua eta bolumena

    Iraungitze-data edo lehentasunezko kontsumo-data

    Enpresaren identifikazioa

    Sorta-zenbakia

    Kontserbazio modua

    Erabilera modua

    Nutrizio-informazioa

    Elikagai bat aukeratzeko garaian kontuan hartu beharreko ardurazko irizpideak.

    Gehigarriak: motak eta funtzioak

    JARDUERA OSAGARRIAK

    AURRETIKO JARDUERAK

    1. ZIKLO

    1. Ontzia eta etiketa

    2. ZIKLO

    1. Argi dago?

    3. ZIKLO

    1. Patata frijituak

    GEROKO JARDUERAK

    1. ZIKLO

    1. koloreak eta zaporeak

    2. Arrautza

    2. ZIKLO

    1. Freskatu

    2. Orain argiago dago

    3. ZIKLO

    1. Etiketak aztertzen

    2. Berdinak eta desberdinak

    Elikagai-etiketak irakurtzeko ohitura hartzea eta etiketetako informazioa elikagaiak modu

    arduratsuan aukeratzeko erabiltzea.

  • 3

    OINARRIZKO KONPETENTZIEKIKO LOTURA

    Z

    ien

    tzia

    tekn

    olo

    gia

    eta

    osasu

    n

    Ku

    ltu

    rarako

    gait

    asu

    na

    Ikaste

    n

    ikaste

    ko

    gait

    asu

    -

    na

    Mate

    mati

    -

    karako

    gait

    asu

    na

    Kom

    un

    ikazio

    -

    rako

    gait

    asu

    na

    Gait

    asu

    n

    dig

    itala

    eta

    In

    form

    a-

    zio

    aren

    trata

    erakoa

    Giz

    arte

    ra-

    ko e

    ta

    hir

    itarta

    -

    su

    nerako

    gait

    asu

    na

    Ku

    ltu

    ra

    hu

    man

    isti

    ko

    eta

    arti

    sti

    ko

    ra-

    ko

    gait

    asu

    na

    Norb

    eraren

    au

    ton

    om

    ia-

    rako e

    ta

    ekim

    en

    era-

    ko

    gait

    asu

    na

    On

    tzia

    eta

    eti

    keta

    Arg

    i d

    ago?

    Pata

    ta f

    riji

    tuak

    Kolo

    reak

    eta

    zap

    o-

    reak

    Arr

    au

    tza

    Fre

    skatu

    Ora

    in a

    rgia

    go d

    ago

    Eti

    keta

    k a

    zte

    rtze

    n

    Berd

    inak

    eta

    des-

    berd

    inak

  • 4

    AURRETIKO JARDUERAK

  • 5

    Gaia bideratu eta ikasleen arreta lortzeko, galdera sorta bat eginez has gaitezke. Hauek,

    ikasleen adina eta jakintza mailaren araberakoak izango dira. Ondoren azaltzen direnak

    izan daitezke baliagarri:

    Irakurtzen al dituzu produktuen etiketak?

    Zure ustez, zertarako balio du etiketa batek?

    Zer gerta liteke elikagai batek etiketarik ez badu?

    1. ZIKLO

    ONTZIA ETA ETIKETA

    Ikasleek bi kontzeptu horiek ulertzeko eta bereizteko, ikasgelan elikagai pro-

    duktuetarako ontzien zerrenda bat egingo dute. Ikasleek ontzi bakoitza zer elikagai produktutarako erabiltzen den esan beharko dute (esate baterako,

    brikak esnerako eta zukuetarako, kristalezko poteak kontserbetarako eta marmeladarako...). Hori egin ondoren, ikasgelara produktu batzuk era-mango dituzte (freskagarri latak, freskagarri botilak, esne brikak, patata pol-

    tsak...), eta horietako bakoitzari buruz galdera hauek egingo dizkiegu: Zein da ontzia edo bilgarria? Eta etiketa? Ikasleak konturatuko dira batzuetan etiketari dago-

    kion informazioa ontzian bertan inprimatuta dagoela; esate baterako, freskagarri latetan.

    2. ZIKLO

    ARGI DAGO?

    Ikasle guztiek sarri kontsumitu ohi duten produktuen artean, elikagai produktu bat auke-

    ratu beharko da. Produktu horren etiketa ikasgelara eramateko esango diegu. Han, etiketa irakurri eta ulertzen ez dituzten edo zalantzak sortzen dizkieten datuak gorriz azpimarra-

    tuko dituzte. “Orain argiago dago” jardueran berriz ere lan honetara joka dugu, tailerraren ostean du-

    darik dagoen edo ez argitzeko.

    3. ZIKLO

    PATATA FRIJITUAK (Fitxa 1)

    Produktu bat erosterakoan kontuan hartu beharreko irizpideei buruz hausnartuko dugu.

    Ikasleei eskatuko diegu galdetegi bati erantzuteko.

    Banaka galdetegia osatu ondoren, erantzunak jakinaraziko dizkiete gainerako ikasleei, eta

    erantzunen arrazoiei buruz hitz egingo dute. Gehien aukeratu dituzten hiru aukerak ida-

    tziko dituzte. Datu hori tailerrera eraman beharko da.

  • 6

    Fitxa 1: GALDETEGIA

    Patata frijituak edo antzeko zerbait erostera joaten naize-

    nean, zer aukeratzen dut?

    □ Ezagunena egiten zaidan marka.

    □ Merkeena.

    □ Pertsonaia ezagun baten aurpegia duten poltsa, pertsonaia benetakoa edo

    gezurretakoa izatea

    □ Eskura ikusten ditudan lehenak.

    □ Patata frijitu garestienak, onenak izango direlako.

    □ Opariren bat dutenak.

    □ Beti marka berekoak erosten ditut, horiek baitira gehien gustatzen zaizkidanak.

    □ Poltsarik handiena dutenak.

    □ Poltsan zer jartzen duen irakurri ondoren erabakitzen dut.

    □ Telebistan agertzen direnak.

  • 7

    GEROKO JARDUERAK

  • 8

    Ikasleei eskatuko diegu elikagaiak haien benetako kolorez margotzeko. Margotu ondoren, moztu eta sailkatu egingo dituzte: kartoi mehe batean berez kolore hori dutenak itsatsiko

    dituzte, eta beste batean, kolorea koloratzaileen ondorioz dutenak.

    FRESKATU

    2. ZIKLO

    Jarduera hori egiteko, ura eta ikasgela handi bat behar ditugu. Ikasleen esku, osagai

    hauek jarriko ditugu: laranjak eta limoiak (erditik ebakita), menta- eta erregaliz-infusioa,

    azukrea, ura, ur gasduna, kanela... Tresna batzuk ere beharko ditugu: zukugailua, neur-

    tzeko ontzia eta koilaratxoak. Ikasle bakoitzak, freskagarri bat egiteko, nahi erara erabili

    eta nahastuko ditu osagaiak; hori bai, freskagarria (150 ml) egiteko zer osagai eta bakoi-tzetik zenbat jartzen duen idatzi beharko du paper batean. Freskagarriari nahi duten izena jarriko diote.

    1. ESPERIMENTUA

    Arraultzen porositatea

    Urez betetako ontzi batean tinta edo tenpera bo-

    tako dugu, eta arrautza bat sartuko dugu. Ordu

    batzuen buruan, arrautza atera eta egosten jarriko

    dugu. Egositakoan, ireki egingo dugu, eta kontura-

    tuko gara arrautzak kolorea duela. Hori zergatik

    gertatzen den jakinaraziko diegu ikasleei: tintak

    arrautzaren azala zeharkatzen badu, arrautza po-

    rotsua dela esan nahi du. Beraz, zer gertatuko li-

    tzateke zikindutako arrautza bat erosiko bagenu?

    Esaterako, gorotz hondarrez edo lumez zikinduta

    badago? Nola saldu behar dira arrautzak?

    2. ESPERIMENTUA

    Arrautzen freskotasuna

    Arrautza denboraren poderioz ezaugarriak galtzen

    dituen produktu naturala dela esango diegu ikasleei.

    Hori egiaztatzeko, oiloek hainbat egunetan jarritako

    arrautzak hartu eta litro bat urez betetako ontzi ba-

    tean sartuko ditugu. Pixkanaka-pixkanaka gatza botako

    diegu (lau koilarakada handi). Hori egin ondoren, ikusiko

    dugu arrautza batzuk hondoan geratzen direla eta

    beste batzuk ur azalean. Orduan, azalpena emango di-

    egu: arrautza freskoenak hondoan geratzen dira, ba-

    rruan ez baitute ia airerik; fresko ez dauden arrautzak

    aldiz, ur azalean gelditzen dira airea dutelako. Arrau-

    tzak ireki, plater batean jarri eta bien artean dauden

    aldeak ikusiko ditugu; esate baterako, gorringoa erdian

    duten ala ez eta gorringoaren altuera.

    ARRAUTZA

    KOLOREAK ETA ZAPOREAK (Fitxa 2)

    1. ZIKLO

    Jarduerari ekiteko, arrautzaren ezaugarriak eta arrautzaz egin daitezkeen

    platerak izango ditugu hizpide. Jarraian, bi esperimentu hauek egingo di-

    tugu:

    * Zuen freskagarriaren errezeta, programako aldizkarian agertzea nahi baduzue, bidali helbide honetara:

    Santiago hiribidea, 11. 01002 VITORIA-GASTEIZ

    “Kontsumobideko kontsumo prestakuntza ikastetxeetan aldizkaria” adieraziz

    Posta elektronikoz ere bidal dezakezue: [email protected]

  • 9

    ORAIN ARGIAGO DAGO

    Jarduera horretarako “argi dago?” izeneko aurretiko jarduera hartuko dugu oinarritzat.

    Jarduera hartan, ikasleek produktu baterako etiketatik ulertzen ez zituzten datuak idatzi behar zituzten. Orain, tailerraren ondoren, horien esanahia ikasi duten egiaztatuko dute.

    3. ZIKLO

    ETIKETAK AZTERTZEN (Fitxa 3)

    Fitxa 1 erabiliz, ontziratutako produktu batzuk aztertu eta etiketak kategoriaz

    kategoria behar bezala dauden ala ez egiaztatuko dute ikasleek.

    BERDINAK ETA DESBERDINAK (Fitxa3)

    Bi produkturen (Konposizio desberdineko kakao disolbagarri) nutrizio informazioa eta osa-gaien zerrendak aztertu eta galdera batzuk erantzungo dituzte.

  • 10

    Fitxa 2: KOLOREAK ETA ZAPOREAK

    Azpian agertzen diren elikagaiak koloreztatu, bakoitzari dagokion kolorea emanez; on-

    doren moztu eta kartulina desberdinetan itsatsi, batean berezko koloreak dutenak eta

    bestean koloratzailea dutenak.

    Zer erabiltzen dute elikagaiei kolorea emateko?

    Ba al du zerikusirik elikagaien koloreak zaporearekin?

  • 11

    Fitxa 1: ETIKETAK AZTERTZEN

    DERRIGORREZKO DATUAK

    1. Produktuaren izena:

    2. Osagaien zerrenda:

    3. Pisu garbia:

    4. Iraungitze data:

    5. Kontserbatzeko modua:

    6. Enpresaren identifikazioa:

    7. Lotea:

    8. Jatorria:

    9. Nutrizio informazioa

    EZINBESTEKOAK EZ DIREN DATUAK

    Publizitatea bai / ez

  • 12

    Fitxa 3: BERDINAK ETA DESBERDINAK

    Begiratu bi produktu hauen nutrizio informazioari eta erantzun galdereei.

    1. KAKAO DISOLBAGARRIA

    NUTRIZIO INFORMAZIOA

    Batez besteko balioak 100 g-ko

    Energia balioa 376 kcal

    Proteinak 4,4 g

    Karbono hidratoak 81,2 g

    Koipeak 3,5 g

    Fosforoa 1 68 mg

    Magnesioa 99 mg

    Osagaiak: Azukrea, koiperik gabeko kakaoa,

    emultzionatzailea (soja lezitina), gatza, landare

    koipea, aroma eta kanela.

    2. KAKAO DISOLBAGARRIA

    NUTRIZIO INFORMAZIOA

    Batez besteko balioak 100 g-ko

    Energia balioa 361 kcal

    Proteinak 6,8 g

    Karbono hidratoak78 g

    Koipeak 2,4

    Kaltzioa 300 mg

    Fosforoa 325 mg

    Burdina 11,5 mg

    Magnesioa 125 mg

    Osagaiak: Azukrea, koiperik gabeko kakao hutsa,

    zereal-krema, Kola-malteatua (gari-irina, malta-

    estraktua, aroma naturala: kola-intxaurraren es-

    traktua), zuntza, fosfato bikaltzikoa, aromak, ga-

    tza.

    Erantzun galdereei:

    1. Ba al dago desberdintasunik bi kakaoen energia balioen artean?

    2. Zeinek du proteina gehien, karbono hidrato gutxien eta koipe gutxien?

    3. Zer dira fosforoa, magnesioa, kaltzioa eta burdina? Zergatik dira beharrezkoak

    gure gorputzarentzat?

    4. Elikagaien gurpileko zein multzotan sartuko zenuke kakao disolbagarria? Zergatik?

    5. Zer osagai berdin dituzte bi kakao horiek?

    6. Produktu berdinak ala desberdinak dira?